Το βιβλίο του Χρήστου Οικονόμου «Κάτι θα γίνει, θα δεις» αποτελείται από
δεκαέξι διηγήματα και εκδόθηκε το 2010, τη χρονιά, δηλαδή, που η χώρα μας
έμπαινε στην περίοδο των μνημονίων και της παρατεταμένης κρίσης. Ωστόσο αυτές
οι δεκαέξι ιστορίες είναι σαν να προανήγγειλαν τα δεινά που θα ακολουθούσαν,
σαν να τα «προφήτευαν» και να τα αποτύπωναν σε όλη τους την αγριότητα. Τα
συγκεκριμένα διηγήματα δείχνουν να γράφονται ακριβώς στην καρδιά της κρίσης
αφού περιγράφουν καταστάσεις τις οποίες η ελληνική κοινωνία άρχισε να
αντιλαμβάνεται πιο έντονα και σε μεγαλύτερη έκταση τους αμέσως επόμενους μήνες
και να βιώνει τραυματικά και επώδυνα τις συνέπειές τους για πολλά ακόμα χρόνια.
Και αυτό δείχνει ότι η κρίση των μνημονίων δεν ήταν «κεραυνός εν αιθρία» αλλά
σοβούσε χρόνια πριν και βιωνόταν χρόνια πριν ξεσπάσει από πολλούς Έλληνες.
 |
| Χρήστος Οικονόμου, 1970 |
Οι υποθέσεις των ιστοριών του βιβλίου εξελίσσονται στις πιο υποβαθμισμένες περιοχές του Πειραιά, κυρίως τη Νίκαια, αλλά και το Κερατσίνι, τη Δραπετσώνα, το Πέραμα, το Σχιστό. Τα πρόσωπά τους ανήκουν στα πιο φτωχά στρώματα αυτών των περιοχών. Κάποια μόλις έχασαν τη δουλειά τους, άλλα πρόκειται να τη χάσουν, άλλα, παρότι δουλεύουν, ζουν συνεχώς κάτω από τον φόβο της απόλυσης ή της οικονομικής εξαθλίωσης, της αδυναμίας να ανταποκριθούν ακόμα και στα στοιχειώδη, να μείνουν χωρίς φόβο σ’ ένα σπίτι ή να εξασφαλίσουν ένα γεύμα για το παιδί τους, να προστατεύσουν την οικογένειά τους και τους εαυτούς τους. Προσπαθούν να επιβιώσουν όπως όπως, αντιμετωπίζοντας την αρρώστια, τον θάνατο αγαπημένων τους προσώπων, την κακομεταχείριση και την εκμετάλλευση από πολιτικούς, συνδικαλιστές, δημόσιους υπαλλήλους, γιατρούς, εργοδότες, τα εργατικά ατυχήματα, τις απειλές των τραπεζών και τις εξώσεις, τους ανεξόφλητους λογαριασμούς, τις απαλλοτριώσεις, το ποτό, την ατολμία τους, τους ποικίλους συμβιβασμούς, τη βία της καθημερινότητας, τη βία της αναμονής στο ΙΚΑ τα χαράματα μες στο καταχείμωνο για το χαρτάκι προτεραιότητας, των ετοιμόρροπων ζωών τους και την παραβατικότητα.
Συντρίβονται και αλέθονται καθημερινά όχι μόνο από την αδυναμία τους να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της επιβίωσης αλλά από την κατεδάφιση του κόσμου τους, την απώλεια της ταυτότητάς τους, από την ταπείνωση που φέρνει αυτή η απώλεια· η απώλεια της δουλειάς, του σπιτιού, του άλλου, του ίδιου τους του εαυτού. Ο Μιχάλης, η Λένα, η Έλλη, ο Βάγιος, ο Μάο, η Νίκη, ο Άρης που ζουν στα Μανιάτικα, στην Αμφιάλη, στον Κορυδαλλό είναι για όσους και όσες ζούμε ή κινούμαστε στις περιοχές αυτές πρόσωπα οικεία. Τα βλέπουμε παντού, στις πλατείες στα καφενεία, στο λιμάνι, έξω από σούπερ μάρκετ, έξω από τράπεζες, έξω από τα συσσίτια των ενοριών.
Ο τίτλος του βιβλίου εκφράζει κάποια αισιοδοξία: κάτι θα γίνει, θα δεις, θα τα καταφέρουμε στο τέλος -έτσι δεν γίνεται πάντα; είναι σαν να μας λέει. "Κάτι θα γίνει, θα δεις, δεν παίρνουν τα σπίτια έτσι στην Ελλάδα οι τράπεζες -δεν είναι Αμερική εδώ" , λέει η γυναίκα στον σύντροφό της στο ομώνυμο διήγημα. Η δική μου αίσθηση όμως, όσο διάβαζα αυτές τις ιστορίες, και την πρώτη και τη δεύτερη φορά, ήταν πως αυτή η αισιοδοξία, ακόμα κι όταν διακρίνεται είναι ισχνή, αναιμική, αδύναμη, ότι χάνεται μέσα στον ωκεανό της παρακμής, της απαξίωσης, του αδιεξόδου. Η αλήθεια είναι ότι στην Ελλάδα εκείνης της περιόδου -αλλά μόνο εκείνης;- το να είσαι φτωχός σήμαινε ότι έπαυες να είσαι αξιοπρεπής. Φτώχεια σημαίνει έκπτωση, ανυποληψία, αλλοτρίωση, περιφρόνηση, ηθική, ψυχική και κοινωνική ταπείνωση. Από αυτήν την άποψη, το τελευταίο διήγημα είναι ενδεικτικό: το ζευγάρι είναι έτοιμο να ξενιτευτεί στη Βουλγαρία (!) "χειρότερα αποδώ δεν θα ΄ναι," λένε, "Κομμάτι κομμάτι, μου παίρνουνε τον κόσμο μου".
Το διάβασμα κάθε ιστορίας είναι ένα ακόμα γερό χτύπημα για τον αναγνώστη – «Κομμάτι κομμάτι μού παίρνουν τον κόσμο μου», λέει η Νίκη στο τελευταίο διήγημα - μια πίκρα που δεν λέει να φύγει.
